Hayat Ağacı

Mitolojilerde pek çok şey kutsal sayıldı. Pek çok halk için ağaç, atalarımıza uzanan kökleri ve kuşakları simgeleyen dallarıyla 'hayat'ı simgeler.

Bu 'Hayat Ağacı' resim ve heykel sanatında, bazı arkeolojik eserlerde ve daha pek çok alanda giderek daha çok görülür.

Ağaç, büyüklüğü nedeniyle bir dua nesnesi de oldu. Başka pek çok şeyin yanı sıra ölümsüzlüğü simgeler. Kışın ağaçların çoğu yapraklarını döker, yazın yeniden doğarlar.

Pek çok kültürde ağaç ilahi bir rol üstlenir; bazı kişiler dileklerinin gerçekleşmesi için ona iplik ya da bez bağlar. Bazı halklar için ağacın kozmik bir gücü vardır; yani size kozmosla, manevi evrenle birleşme duygusu verir.

Dallarıyla ağaç, ateş yakmanın ilk deneyimiydi; ağaç ipek veren kozayı barındırmaya yaradı, bize taze ve kuru meyve verdi, ev ve gemi yapmaya yaradı. Böylece insanın yüzyıllarca yararlandığı ve günümüzde de yararlanmaya devam ettiği sayısız kullanımı oldu.

Ağaç, Menora'da ve Hanukiya'da da simgelenir. 7 koluyla insanlığa ışık verir, 9 koluyla bize özgürlüğü hatırlatır.

'Hayat Ağacı', Gök ile sanal bir birleşmeye yardım eder; 'Gan Eden'i de simgeleyen Gök ile.

Ağaç, toprağın altındaki kökleri, toprağın üstündeki gövdesi ve göğe doğru uzanan dallarıyla geçmişi, bugünü ve geleceği simgeler.

Yunan mitolojisinde Apollon, çok ama çok güzel bir genç kız olan Dafne'ye âşık olur. Apollon onu yakalamak ister, o da bütün gücüyle ondan kaçar. Dafne, Apollon'dan kurtulmanın bir yolu olmadığını görünce Zeus'a onu kurtarması için yalvarır. Zeus Dafne'ye yardım eder ve onu bir ağaca dönüştürür. Aynı mitolojide meşe ağacı Hayat Ağacı'nın simgesidir. Dafne ise imparatorların taçlarını yapmak için yapraklarını veren ağaçtır (defne); bu yapraklar aynı zamanda aromatiktir ve bazı dertlere ilaçtır.

'Bereşit'te 'Hayat Ağacı'nı, 'İyiyi ve Kötüyü Bilme Ağacı'nın yanında buluruz. Bu iki ağaç 'Gan Eden'dedir. Böylece bu 'Hayat Ağacı' kavramının bizim kültürümüzde de olduğu söylenebilir.

'Hayat Ağacı' ile karşılaştırılabilecek ağaçlar hep yeşil kalanlar, büyük olan ve kışı da yazı da yaşayan ağaçlardır: selvi, çam ya da çınar gibi. Bu ağaçlar sonsuzluğu, kutsalı ve ilahi olanı simgeler.

Sonsuzluğun önemi, 'Hayat Ağacı' anlamına gelen 'Etz a Hayim' adlı Ortaköy sinagogu gibi bazı sinagogların adlarında da görülür. İnsan her zaman 'Etz a Hayim'e benzeme umudunu taşıdı.

'Hayat Ağacı' 'hohma'yı (bilgelik), dinginliği ve barışı simgeler. Yaratılışı ve hayatın köklerini simgeler. Yeniden doğuşu ve insanın gelişimini simgeler. Meyvesini, özsuyunu, tahtasını sunarak cömertliği simgeler. Dalları bir güvenlik duygusu verir, gövdesi korumayı simgeler. Doğa'nın gücünü ve güzelliğini simgeler. İnsanlığın devamını simgeler.