Bayramlarda Neşe

Bayramlar bizi mutlu eder; bize sevdiklerimizle birlikte olmanın, aile, kabile, cemaat gibi bir birime, aynı duyguları, aynı inançları, aynı tarihi taşıyan bir halka ait olduğumuzu bilmenin sıcaklığını verir. Aynı ritüelleri, aynı yemekleri, aynı şarkıları paylaşacağımızı bilmek hayata başka bir tat katar. Ritüel bize hayatın lezzetli tadını veren bazı olayları hatırlatır. Düğünümüzün yıldönümleri, Bar/Bat Mitsvamız, Hanuka'nın kandilleri ya da Yeni Yıl'ın Şofar'ı. Genellikle kutlama ruhla ve yürekle yapılır, riyayla değil. Bu, kutlamanın büyük bir önemi olduğunu göstermek içindir ve bu önem bize her yıl bu özel günü ya da anı hatırlatır... Unutmayalım ki bayramları kutlamanın yararlarından biri ailenin birleşmesidir ve aile her insanın hayatının neşesidir.

Günlük hayat her zaman kesin değildir. Kaygılarla ve kuşkularla doludur. Agada'yı okuyacağımızı, Şofar'ın sesini duyacağımızı, Hanukiya'yı yakacağımızı, aile için yemek hazırlayacağımızı bilmek yüreğimizi doldurur ve bu güne bir anlam verir. Bayramların gelenekleri ritüellerle doludur. Ritüellerin kaygıyı azalttığı iyi kanıtlanmıştır, çünkü kaygı insan hayatına zarar verir. Şarkı söylemek, bir kadehçik şarapla 'Le Hayim' demek de bize neşe verir. Elbette bütün bunlar yıl boyunca yapılabilir; ama bayramlarda, özel günlerde yapmanın başka bir değeri vardır. Hiçbir bayram kutlaması özenle hazırlanmış yemeklerden oluşan bir sofra olmadan tam olamaz. İnsanın hayvanı avlayıp ateşte kızarttığı günden beri yemek pişirmek insanın en karakteristik özelliği oldu.

Bilim insanları her zaman insanın nasıl insan olduğunu, beynin bugünkü halini nasıl aldığını öğrenmek istedi ve en temel şeyin pişirme biçimi olduğunu gördüler. Profesör Richard Wrangham, 'Bizi İnsan Yapan Pişirmektir' adlı kitabında, insan yalnızca çiğ yeseydi bugün olduğumuz gibi olmayacağımızı söyler. Beyin daha az gelişmiş olacak ve biz çok daha ilkel olacaktık. Prof. Wrangham'a göre erkekle kadın arasındaki iş bölümüne neden olan, erkek avla meşgulken pişirme rolünü kadına bırakan şey de buydu. Primatlarla karşılaştırdığımızda onların birlikte avlandığını görüyoruz. Ailenin ataerkil olmasının nedenlerinden biri de buydu. Buna rağmen bugün en ünlü aşçılar erkektir.

Bayram yemeklerini pişirerek, sofrayı hazırlayarak, yemek için masaya oturarak geçirdiğimiz saatler bir ocağın, bir ailenin, aile ortamının özelliklerinin parçasıdır. Bir bayram sofrasını paylaşmak cemaati simgeler, bütün aileyi masanın çevresinde bir araya getirir, sohbeti ve üyelerin birliğini kolaylaştırır. Her bayramın özel yemeği olmasının yanı sıra her bayramın özel bir ritüeli vardır. Bayram sofralarında önemli bir şey, bu ritüelin aile üyeleri arasındaki ilişkileri pekiştirmesi, bu cemaate ait olduğumuzu hissettirmesi, ailede kusursuz bir uyum sağlamasıdır. Baba ile oğul ya da kayınpeder ile damat siyaset ya da ülke ekonomisi hakkında anlaşamasalar bile, bu ılımlı tartışmalar ailenin birliğine hizmet eder ve çok yardım eder. 2020'de bütün bayramları yapayalnız, televizyonun karşısında ya da sanal olarak eşlik edilmek için Zoom'a bakarak kutladık. Bugün, Tanrı'ya şükür, her şey değişti ve her şey yeniden hayal ettiğimiz gibi gerçekleşiyor. Hayal etmek ve ummak bize yeni yılı bütün önlemleri sabırla ve sağduyuyla alarak geçirme gücü veriyor.