Antik Çağda Sağlık

'Hamamlar, şarap ve seks bedene zarar verebilir; ama hayatı yaşamaya değer kılan bu şeylerdir.'

Efes'te MS 2. yüzyıla ait bir mezarda bulunan bir mezar yazıtı. Bu mezara gömülü adamın adı 'Tiberius Claudius Secundus'tu.

'Galenos' adlı çok ünlü bir doktor bu 'hedonist' (hayattan tat almayı bilen) adamla aynı dönemde yaşadı. Doktor Galenos, Türkçede 'Bergama' dediğimiz, İzmir'in kuzeyindeki Pergamon'da yaşadı. Hem Bergama'da hem Roma'da bulunduğundan Roma imparatorlarının doktoruydu. Aynı zamanda hem filozof, hem cerrah, hem eczacı, hem biyologdu.

Kendisi şöyle der: 'Bir şeyi anlamak için iki ayak üzerinde durmak gerekir: Biri Akıl demek olan "logos". Öteki Deneyim. Akıl olmadan ve deneyim olmadan doğruyu bulamazsın,' derdi her zaman. Şunu da eklerdi: 'İyi bir sağlığa sahip olmak için insan kendi bedeninin sorumluluğunu taşımalıdır. Ne yediğini bilmek ve aşırıya kaçmamak, jimnastik yapmak, su içmek, temiz hava solumak ve iyi uyumak sağlık için en temel şeylerdir.'

Yine bu doktora göre ruhun sağlığı bedenin sağlığının bir parçası olmalıydı. Güzel bir rastlantı, tanrı Asklepios'a adanmış Asklepion hastanesinin Galenos'un yaşadığı Pergamon'da olmasıdır. Bu hastane genel olarak ruh hastalıklarıyla ilgilenirdi. Bu tanrının kızının adı 'Hygieia' idi ve temizlikten, yani hijyenden sorumluydu. Bu yüzden temiz suyla yıkanmak bu tanrıçaya saygı göstermenin bir yoluydu. Anadolu geleneklerinde 'Lokman Hekim' adlı bir doktor vardır. Neredeyse Asklepios ile aynı figüre sahip bir doktor. Şifa yapmak için bütün otları bilirdi, hastaların yanına gelip onlara gereken ilaçları verirdi ve insanın sağlık dolu bir bedeni olsun ve uzun yıllar yaşasın diye bin öğüdü vardı.

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, 'Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur' derdi. Sanırım Galenos'un döneminde de aynı şekilde düşünüyorlardı.