Kumran Üzerine

Hirbet Kumran (İbranicede sadece Kumran; Arapçada hirbet harabe demektir — Türkçede aynı kökten gelen 'harabe' kelimesi vardır), hiç kuşkusuz Orta Doğu'nun en çok tartışılan yerlerinden biridir; çünkü 'Ölü Deniz Ruloları' dediğimiz rulolardan biri ilk kez, yetmiş yılı aşkın süre önce orada bulundu. Bu yer genel kültür olarak insanların hayal gücünde büyük bir rol oynadı; pek çok makale yazıldı, geniş bir kitlenin ilgisini çeken pek çok belgesel ve bazen sansasyonel film yapıldı ve her zaman pek çok turist tarafından ziyaret edilir.

Bu yer, Ölü Deniz'in kuzeybatısında yer alan oldukça küçük bir yerdir.

Ölü Deniz metinlerinin keşfedildiği mağaralara çok yakındır. Metinler ya İbranice, ya Aramice ya da Yunanca yazılmıştı. Kalıntıların arkeolojik araştırmalarına göre Kumran, Haşmonayim döneminde bir askeri merkez gibi görünüyor; aynı dönemin ünlü Yahudi tarihçisi Flavius Josephus'a göre bu merkez MÖ 31 yılındaki depremde yıkıldı.

Bu merkezin bir Esseni merkezi olamayacağını düşündüren bir başka şey, Essenilerin kadınları hayatlarından uzaklaştırdığı bilinirken, kadınlara ait pek çok şeyin bulunmuş olmasıdır. 1200 mezarlık mezarlıkta en az 300'ü kadın mezarıydı.

Bugün Arapların Kumran dediği bu merkez, Yeoşua kitabında 'Ir Ha Melah', 'Tuz Şehri' denen şehir gibi görünüyor. Öte yandan arkeologlar Amir Drori ile Yitzhak Magen bize bu kalıntıların tıpkı Masada gibi bir askeri kampa ait olması gerektiğini gösterdiler. Bu kale, ticaret ve askeri faaliyet yollarının kesiştiği bir noktada inşa edilmişti. Bu arkeologlara göre kalıntılar ya bir askeri saldırı yüzünden ya da ünlü Yahudi tarihçi Flavius Josephus'un andığı MÖ 31 yılındaki deprem yüzünden oluştu. Bulunan fırınların ve su sarnıçlarının dışında, o döneme ait bir yığın sikke de buldular. Sikkelerin bu kadar çok olması bize bu yerin Esseniler gibi bir cemaat merkezinden çok ticari ya da sınai bir merkez olduğunu anlatıyor. Arkeologlara göre bu yer MS 70 yılından sonra, yani Yeruşalayim'in düşüşünden sonra düştü. Bütün bunlara rağmen Essenilerin de aynı yerde yaşadığını ve hayatlarının izlerini bıraktığını unutamayız. Pek iyi bilmediğimiz şey, o dönemde burada yaşayan nüfusun büyüklüğüdür.