Nazilerden Binlerce Yahudi'yi Kurtaran Samuray

Genellikle bir trajedi olduğunda pek çok kişi olumlu bir yan keşfetmeye çalışır, kahramanlar ve fedakârlıklarını bulmaya bakar. Şoa (Holokost) döneminin kahramanlar panteonunda, Litvanya'nın Kaunas (Kovno olarak da bilinir) şehrinde Japonya Başkonsolosu olan Chiune Sugihara yer alır. Sugihara bu göreve, komşu Polonya'nın Alman işgalinden altı ay önce, Mart 1939'da geçti. Polonyalı ve Alman Yahudiler Litvanya'ya kaçmaya başladı. Ama Litvanya'nın sığınak olma durumu, Sovyetler Birliği'nin Litvanya'yı işgal ettiği 15 Haziran 1940'ta aniden sona erdi. Sovyetler, Polonyalı Yahudilerin Sovyetler Birliği üzerinden Litvanya'dan çıkmasına izin verdi. Ama Temmuz 1940'ta Almanların Litvanya'ya doğru ilerlemesiyle Sovyetler bütün yabancı diplomatik temsilciliklerin Kaunas'tan çıkmasını emretti. Sugihara süre uzatımı istedi ve aldı. Kaunas'ta kalan tek öteki diplomat Hollanda'nın konsolos vekili Jan Zwartendijk'ti.

Bazı Yahudi mülteciler Karayipler'deki iki Hollanda adasının, Curaçao ile Hollanda Guyanası'nın (bugün Surinam olarak bilinir) resmi giriş vizesi istemediğini öğrendi. Konsolos Zwartendijk pasaportlara giriş izni damgası vurmaya yetkiliydi. Ama Karayipler'e varmak için SSCB'den geçmek gerekiyordu. Sovyet çıkış vizesi almanın koşulu olarak Sovyet konsolosu Japon transit vizesi istiyordu; çünkü neredeyse yarım dünya uzaktaki Hollanda adalarına varmak için Japonya'dan geçmek gerekiyordu.

Bu gerekliliği öğrenen çaresiz Yahudi mülteciler Kaunas'taki Japon Konsolosluğu'nun kapısının önünde yığıldı. Chiune Sugihara'nın Japonya Dışişleri Bakanlığı'na transit vizesi verme talebi kayıtsız şartsız reddedildi. Sugihara çok zor bir karar vermek zorundaydı. Bir yanda geleneksel disiplinli Japon itaatini, öte yanda ihtiyacı olanlara yardım etme Samuray vazifesini tartmak zorundaydı. Sugihara ve ailesi hükümetlerine karşı gelmeyi ve insanca mümkün olduğu kadar çok kişiye yardım etmeyi tercih etti.

Sonraki 29 gün boyunca, 31 Temmuz'dan 28 Ağustos 1940'a kadar, Sugiharalar uyumadıkları bütün saatleri elle vize yazarak geçirdiler; günde ortalama 300 vize, bu Kaunas konsolosluğunun bir aylık işine eşdeğerdi. Chiune birkaç saat bile dinlenmeyi reddetti ve sandviçlerle idare etti; Bayan Sugihara Yukiko her gece kocasının ağrıyan ellerine masaj yaptı. Kaunas'ta Japon konsolosu olarak son anlarında bile, 1 Eylül 1940'ta onu Berlin'e götüren trene binerken Chiune vize yazıyor ve tren penceresinden gördüklerine veriyordu. Tren uzaklaşmaya başladığında bile, birkaç transit vizesi daha yazabilsin diye konsolosluk vize damgasını bir mülteciye attı. Sugihara'nın kahramanlığının doğrudan sonucu olarak 6000 mültecinin hayatı Nazi barbarlığından kurtuldu; böylece Japonya'nın Kobe şehrine giden Trans-Sibirya trenine binebildiler.

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Sugihara itaatsizliği yüzünden Japon diplomatik kadrosundan atıldı. Ailesini geçindirmek için çevirmen olarak, sonunda da iş adamı olarak çalıştı. Sugihara'nın inanılmaz kahramanlığı ve fedakârlığı ancak 1969'da, kurtardığı bir hayatta kalan tarafından ortaya çıkarıldı. Chiune yaptıklarından hiç söz etmedi. Chiune Sugihara 31 Temmuz 1986'da, 86 yaşında öldü.

Ölüm yıldönümünde size kahramanlığını hatırlatmak istedim.